Eskişehirliyiz.biz Ana Sayfa Eskişehir Apart Yurt Rehberi  
Üye Ol Üye Giriş
TOPRAĞIN ATEŞLE SANATA DÖNDÜĞÜ SORKUN - Eskişehirliyiz Biz Eskişehir Haber Eskisehir Haberleri Gundem Güncel Konular ve Tartışmalar
Eskişehir Haber
www.eskisehirliyiz.biz
Ana Sayfa
Güncel Polis Spor Politika Kültür-Sanat Ekonomi Otomobil Eğitim Sağlık Bilim Teknoloji Ekoloji Yaşam Magazin
  23 Şubat 2019 Cumartesi  
Eskişehirspor Yıldızını arıyor
Beylikova’ya Modern Mezbahane Yapılacak
Fatih Anadolu Lisesi’nden Uluslararası Başarı
Hangi ülkede benzin ne kadar?
TOPRAĞIN ATEŞLE SANATA DÖNDÜĞÜ SORKUN
17.07.2018 

Küçüklüğümde Sıera marka radyomuzda zaman, zaman Neşet Ertaş türkülerini ve bozlaklarını dinlerdim... Bozkırın tezenesini, bozlağını ve sesini dinleyerek uzun yıllarım geçti yıllar yılları kovaladı büyüdük iş güç sahibi derken, çevremizde olan biteni gözlemeye, sorunlara çözüm bulmaya  dahası yazmaya çalışırken  değişik insanlarla tanışma fırsatı buldum İşte bunlardan biriside  toprak kokulu insanlar..

Anadolu türkülerini bilmeyen, onu gönlünde hissetmeyen bir insanın, toprağı ve bozkırı anlaması, toprak kokan ellere sahip insanları özümsemesi mümkün değildir. Anadolu’da insan ancak bozkırda anlaşılabilir. Bozkırda insanı görmeden toprağı da anlayamazsınız.. Şehirde özüne yabancılaşan insanlara nispetle, toprakla iç içe olan insan, hala bir şeyleri koruyabilmeyi başarmıştır. Bunda bozkırda yaşamasının, diğer tabirle topraktan kopmamasının büyük önemi vardır. Kentlileşme-Modernleşme ilişkisini araştıran, sosyolojik anlamda tespitlerde bulunan insanların, beton-toprak zıtlığını ve ikiliğini iyi değerlendirmeleri gerekiyor. Kentlilik sadece “bireysellikle” ilgili bir hadise değil muhakkak. “Bireyselleşen” insan, özüne ait neleri kaybediyor ya da neleri kaybederek “bireyselleşiyor”. Bugünün modern şehirlerine hakim olan, beton, asfalt, alabildiğine yoğun gece ışıklandırmaları, çiçeklerin, otların ve ağaçların adeta saksılara hapsedilircesine parklarla sınırlanması,  insanın zamana ve mekana hakimiyeti mi yoksa zamanın ve mekanın insanı kendi sınırları içinde hapsetmesi mi iyi analiz edilmelidir. Topraksız şehirlerde yaşayan insan, ne kadar insan olabilir ve kalabilir?

ANLAYABİLMEK İÇİN YAŞAMAK GEREK

Bozkırı ve Anadolu insanını bilemeyen elbette ki bu söylediklerimizi bilemez, hissedemez, anlayamaz..  Bir ağacın altında oturmanın insana verdiklerini müşahhaslaştıramayan, bir çiçek tarlasında gezerken gerçekte gönlünü göremeyen, bir dere kenarında yürürken kendi içindeki akarsularda yıkanamayan bir insanın bunları anlamasını da beklemiyoruz.
 
İnsanoğlunun yüzyıllardır devam eden toprak ile uğraşı en eski medeniyetleri bile gün yüzüne çıkarmaya yetiyor. Bunların başında topraktan yapılan çanak çömlekler yer alıyor. Çömlekler, bir medeniyetin günlük hayatından dini inanışına tüm yaşam tarzını gözler önüne seriyor.

Eskişehir’in 92 km uzaklıktaki Mihalıççık İlçesine bağlı Sorkun Mahallesi(köyü) , Nallıhan istikametine yol aldıktan sonra etrafı kaplamış sündiken ormanlarının  görkemli çam ağaçları arasından geçerek tam zirvede muhteşem Orman manzarasını görmek için Kartal Geçidinde vereceğiniz biraz molada Etrafı izlediğinizde büyülü bir manzara ile mis gibi kekik kokan orman, kuş sesleri ile size hoş geldiniz  seslerini duyar gibi olacaksınız.

Zirveden inip biraz yol aldıktan sonra yamaca süzülmüş kuş misali 100”e yakın haneli bir köy, şimdilerde mahalle oldu,  Neolitik Dönemlerden beridir süregelen “Çömlekçilik Sanatı” ile büyük bir el emeği göz nuru dökerek yapılan  çömlekleri,tavaları ve aklınıza gelebilecek onlarca çeşit sağlıklı toprak ürünlerinin sergilendiği  evler arasında geçerek, kahvehane önünde  aracınızı park ederek  kahvehanedeki  mahalle sakinlerine merhaba diyerek toprağın sanata dönüştüğü Sorkun”a gelmenin mutluluğu ve sevincini yaşamaya başlayacaksınız.

Sıcakkanlı, çalışkan ,misafirperver insanların yaşadığı Mahallede ilk durağımız Mahalle Kahvehanesi kahvede oturan mahalle sakinleriyle selamlaşırken,tavşan kanı  çaylar ve hoş sohbetten sonra Mahalleyi gezmeye başladık.. Mahallede her ev bir atölye, sıra sıra yapılmış çömlekler, ekmek ve et saçları evleri süsülüyor. Her evde bir yada birkaç kişi çömlek yapıyor, Kınalı elli bacılarımız tezgah başında toprağı sanata çeviriyor. Hazırlanan çömlekler, saclar, göveçler  kurutulmaya bırakılıyor, Kuruyanlar harman yerinde rüzgar ve odun ateşiyle piştikten sonra evlere misafir olmak için yola çıkıyor.  Mahalledeki evlerden sonra ara sokaklardan geçerek çömleklerin pişirildiği harman yerinde Sorkunluların  sıra sıra dizip çam odununda ateşin karşısında çömlekleri pişiren kadın ve erkeklerin yanında soluklanıyoruz. Sorkunlular  yaptıkları işin gururunu yaşamanın mutluğu içinde sıcak ateşin karşısında çengelli uzun sopalarla çam ateşinin kozlarını çömleklere yayarak onların pişmesini sağlıyorlar
 
 Sorkunlular büyük bir el emeği göz nuru dökerek yaptıkları çömlekleri, ekmek, et ve balık saclarını yurdumuzun  her bir yöresine ve yurtdışına ulaştığını belirterek 3 adet(1 takım) çömlekten oluşan setin 50 liradan yerinde satıldığını söyleyen Sorkunlular ; Yaz aylarında büyük rağbet gören yılların geleneği  çömlek ve sacın yapılmasına son yıllarda makinalar ile çömlek yapımının başladığını her ne kadar elde yapılan çömleği tutmasa da seri üretim halinde çömleklerin yapıldığını ve tüketiciye sunulduğunu söylediler. Sorkunlular çömlek yapımına gençlerin ilgi göstermemesi nedeniyle kendilerinin atalarında öğrendikleri bu sanatın gelişmesi ve kaybolmaması için Sorkun Mahallesinde  bir çömlek eğitim merkezi kurulmasını başta Mihalıççık Belediyesi, ve diğer yetkililerinden istediklerini söylediler

ÇÖMLEK VE EKMEK SAÇLARI NASIL YAPILIR?

Çömleğin hammaddesi olan toprağın iki türünden biri, yerin yaklaşık beş metre derinliğinden çıkarılan, kırmızı renkli, ıslak, kızıl toprak; diğeri ise sarı-yeşile çalan yağlı, yumuşak toprak. Köy yakınlarındaki çeşitli mevkilerden, yılda bir kez, büyük bir zahmetle çıkarılan kızıl toprak, evlerin hemen yanına serilip kurumaya bırakılıyor. Sarı-yeşil toprak ise köy çevresindeki yüzeyden alınıyor ve elenip çuvallara dolduruluyor. Sonrasında sıcak su ile eritilip bulamaç haline getirilen kızıl toprak, diğer toprakla karıştırılıp çamur elde ediliyor. 3-5 gün dinlenen çamur, kadınların kınalı  ellerinde çeşitli aşamalardan geçerek büyük bir emekle şekillenerek sanatta dönüşmektedir.

Önce çamurdan 5-6 cm kalınlığında, çapı 50 cm'yi bulan halkalar hazırlanıp bir gün dinlendiriliyor. Aynı şekilde tabanı oluşturacak dipler hazırlanıp onlar da bir gün bekletiliyor ve sonrasında halkalarla birleştiriliyor. Daha sonra 'kılıç' denilen bir alet yardımıyla halkalar inceltilerek yükseltiliyor. Ama asıl iş, asıl maharet elbette ki el ve parmaklarda. Her işlemin ardından bir gün bekletilen çömleğin sonraki aşamalarında ağzı şekilleniyor ve son biçimi tamamlanan çömlekler kurumaya bırakılıyor. Ardından kuruyan çömlekler suyla yumuşatılıp kazınıyor. Kazıma işlemi bir anlamda rötuş olsa da asıl amaç, gövde kalınlığını eşitlemek, kalın yerleri inceltmek. Çömleğin zahmatli işi bunlarla da bitmiyor. Bu kez yakılan bir ateş etrafında ısıtılan çömlekler sırlanıyor. Kızıl topraktan eritilerek elde edilen sır, elleri yakan çömleklere ıslak bez yardımıyla sürülüyor. Sorkun'da çömlek kadınların ellerinde can buluyor. Onlar, işin en başından sonuna dek çömlek yapımında baş rolü oynuyorlar. Nitekim, işin en zor ve zahmetli aşaması olan 'ütme', yani pişirme işleminde de yine onlar var...

ÇÖMLEKLER ATEŞTE RÜZGARIN ETKİSİYLE PİŞİRİLMEKTE!.....
           
Sorkun harman yerinde yere ters dizilen, ağzı toprağa bakan çömlekler, üzerlerine örtülen çamların ardıçların ateşiyle pişiyor. Ütme işlemi rüzgarın tek yönden estiği zamanlarda yapılıyor. Aksi halde kesinlikle ütme işlemi yapılmıyor. Rüzgarın yardımıyla ateş geriye uzanıyor. Öndeki çömlek veya benzeri kaplar piştikçe 'çeykel' denilen uzun saplı, ucu kancalı aletle ateş, diğer çömleklere itiliyor. Arka tarafta, arkaya doğru hummalı bir koşuşturma ile bir yandan odunlar atılıyor, bir yandan yeni çömlekler diziliyor. Hem de sıcağa ve üzerlerine gelen dumana karşın. Dumanlar ise mahalleyi geçip uzaklara, uzaklardaki ormana karışıyor. Ormandan kuş sesleri yükseliyor; telaşlı, acı, içli. Kimbilir; bu sesler belki de ardıç kuşlarının çığlığıdır.
 
ÇÖMLEĞİN FAYDALARI NELERDİR?
Topraktan yapılmış güveçler içinde pişirilen yiyecekler, besleyici özelliklerini ve özsularını kaybetmiyorlar.
Topraktan yapılan çömlekler ve diğer çömlek ürünleri kırılmadıktan sonra onlarca yıl paslanmadan, çürümeden ve çevre şartları nedeniyle bozulmadan aynı şekilde kalabiliyorlar. Bunun dışında, saklama ve depolama amaçlı kullanılan dev toprak kaplar içerisine koyulan şarap, zeytinyağı gibi asidik ya da bazik bileşiklerin yapısı uzun yıllar bozulmadan kalabiliyor ve sahip oldukları doğal yapı nedeniyle bu kaplar, onların lezzetlerini de yaptığınız bir güveç et yemeğinde veyahut bi çömlek yoğurttaki gibi olumlu yönde değiştiriyorlar.
Toprak kapların en önemli özelliği de porlu yapılarından dolayı nefes alıp verebilmeleridir.
Gözenekler sayesinde bu tür kaplar suyun geçmesine engel olurken, havanın geçmesine izin veriyorlar bu da çömlekçiliğin önemini bir kez daha vurguluyor.

SANAYİ ÜRÜNLERİNİN ZARARLARI NELERDİR?
Günümüzde toprak kaplar örnek alınarak nano teknolojiyle nefes alıp verebilen kumaşlar ve malzemeler üretilmektedir.
Birçok sentetik madde ile üretilen çelik ya da plastik kaplar, başta sağlık olmak üzere bizleri tehdit ediyor.
Toprakdan yapılmış tamamen doğal sağlıklı çömlekler,tavalar ve diğer bütün ürünler binlerce yıldır kullanılıyor ve kullanılmaya da devam edilecekler.
 
Yazı ve Fotoğraflar: Salih Güven

Gönderen: haber
672 defa okundu 





Paylaş

Bu habere yorumlar


Kültür-Sanat Haberleri
En Çok Okunanları
Haydi Sivrihisar Dövme Sucuk Festivaline…
Köprü: Kuşaklar Arası Dayanışma Fotoğraf Yarışması
12. Eskişehir Fotoğraf Buluşması sergisi açıldı
Türk Dünyası Bilim Kültür ve Sanat Merkezi’nde müzik şöleni
KARACA GÜVEN TAZELEDİ
İlçelerin Tiyatro Sefası Sürüyor..
ERİAD TOPLANTISINDA MÜBADELE VE GİRİŞİMCİLİK ANLATILDI
Devlet Konservatuvarı Devlet Sanatçısı Ayla Erduran’ı konuk etti
“GÜNEBAKAN” FOTOĞRAF SERGİSİ ETOSANAT GALERİSİ’NDE
MÜBADELE VE İŞ DÜNYASINDA RUMELİLER1 SÖYLEŞİSİ
“ Eğitimde Yabancılaşma”
Mühendisler Yanlış Meslek Seçmişler: Bir Şarkıdır Yaşamak
ESPARK’TA SEMESTER COŞKUSU!
SENFONİDE GENÇ PİYANİST SAHNE ALDI
“Trio Konseri” müzikseverlerin beğenisine sunuldu
 


Kültür-Sanat Haberleri
 
 
“Babamın Kemikleri” adlı film gösterimi ve söyleşisi gerçekleştirildi
“Babamın Kemikleri” adlı film gösterimi ve söyleşisi gerçekleştirildi
KİTAP VE SÜRELİ YAYINLARDA KDV’Yİ SIFIRLAYAN TASARI YASALAŞTI
Söyleşilerin son konuğu Yazar Latife Tekin oldu
İLÇELERİN TİYATRO BULUŞMASI DEVAM EDİYOR
Odunpazarından Küçük Sanayi Esnafına TİYATRO
Devlet Konservatuvarından "Klarnet ve Piyano Konseri"
Bir Aşk İki Hayat Galası Özdilek Eskişehir AVM’ de
12. Palto Film Günleri’nin konuğu Yönetmen Tolga Karaçelik
"12. Palto Film Günleri" başladı
FLÜT VE PİYANO EZGİLERİ

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Senfoni Orkestrası’nın hafta içi programın...

Zorlu Çocuk Tiyatrosu, Eskişehire geliyor!

Zorlu Çocuk Tiyatrosu prodüksiyonu “Hayal Çalan Cadı”, 7-8 Mart ta...

TRT Müzik Kanalı "Harman Yeri" Programı ESOGÜ’den Canlı Yayınlandı

TRT Müzik kanalında her pazartesi yayınlanan "Harman Yeri" programı bu hafta Eskiş...

SELÇUKLU KÜLTÜR MEDENİYETİNE DAİR DEĞERLENDİRMELER

Eskişehir Birlik Vakfı tarafından geleneksel hale getirişmiş Pazartesi Konuşmalarının bu dön...

ESKİŞEHİRLİ LİSELİLERİN HAYALİ YOLA ÇIKTI

fizy 22. Liseler Arası Müzik Yarışması Başlıyor


Türkiye’nin müzik ...

 


Önceki Başlıklar
LATİFE TEKİN KENT & KÜLTÜR SÖYLEŞİLERİ’NE KATILACAK

Tepebaşı Belediyesi tarafından yoğun ilgi ile gerçekleştirilen Kent & Kültür...

SABAHATTİN ALİ MUHTEŞEM BİR KONSER VE GÖSTERİ İLE ANILDI

Türk Edebiyatı’nın en önemli yazarlarından olan Sabahattin Ali, Büyükşe...

Anadolu Üniversitesinde "Sevgililer Günü Konseri"

Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuvarı tarafından düzenlenen “Sevgililer G&uu...

ESKİŞEHİR’DE OLTA BALIKÇILIĞI VE DOĞA SEMPOZYUMU YAPILDI

Eskişehir Olta Balıkçıları Doğal yaşamı koruma derneği) ESBALDER, (Eskişehir tatlı su olta...

Kış Gösterisi İzleyiciyle Buluştu

Tepebaşı Belediyesi Halk Dansları Topluluğu, bu kez Kış Gösterisi ile izleyici karşısına &cc...

ŞATODA MÜZİK ETKİNLİĞİ DEVAM EDİYOR

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nin çocukları ve büyükleri masal...

Eski Müzik Atölyesi’nden klasik müzik dinletisi

Anadolu Üniversitesi Türk Dünyası Bilim Kültür ve Sanat Merkezi’nd...

GÜMÜŞHANENİN KURTULUŞUNU ESKİŞEHİRDE KUTLADILAR

Eskişehirdeki Gümüşhaneliler Derneği her yıl geleneksel olarak kutladığı 15 Şubat G&uum...

Eskişehir Birlik Vakfı 5. Uluslararası Öğrenci Akademisini Başlattı

Eskişehir Birlik Vakfı tarafından düzenlenen Uluslararası Öğrenci Akademisinin beşincis...

TÜGVA Eskişehir şubesinde yeni görev dağılımı

Türkiye Gençlik Vakfı (TÜGVA) Eskişehir İl Temsilciliğinin Şubat ayı Genişletilm...

SENFONİ ORKESTRASI’NDAN MÜZİK ZİYAFETİ

2002 yılında kurulan ve ülkemizin önemli sanat kurumlarından biri olarak Eskişehirli sa...

ESMEK KURSİYERLERİNDEN EL SANATLARI SERGİSİ

Kurulduğu günden bu yana binlerce kursiyere hem meslek hem hobi edinme konusunda eğitimler v...

“Tezhip ve Minyatürle Türk Kültür Dünyamız Sergisi” Açıldı

Anadolu Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi katkılarıyla ger&c...

YAZARLAR VE AŞKLARI RESİMLERE KONU OLDU

Grafik Tasarımcı Zübeyde Asma ve Karakalem Sanatçısı Demet Asma tarafından hazırlanan...

Aile Huzuru ve İslam’ı Yaşama Bilinci Konulu Konferanslar

Eskişehir Müftülüğünden Kadınlara Yönelik Aile Huzuru ve İslam’ı Y...

 
Eskişehir Müftülüğünce Umrecilere Seminer Verildi

İl Müftülüğü koordinesinde tecrübeli din görevlilerimizin ça...

BİRİZ, BERABERİZ HEP BİRLİKTE SİVRİHİSARIZ...

Meşhur Sivrihisar Dövme Sucuk Festivalinde Dosluk, Kardeşlik, Birlik ve Beraberlik Hakimdi. ...

Ressam Nusret Ural sergi ile anıldı

1960’lı ve 1970’li yıllarda Eskişehir Devrim Orta okulunun resim öğretmeni, &uum...

YAZARLAR VE AŞKLARI BU KEZ RESİMLERE KONU OLUYOR

Grafik Tasarımcı Zübeyde Asma ve Karakalem Sanatçısı Demet Asma tarafından hazırlanan...

12. Palto Film Günleri başlıyor

Anadolu Üniversitesi Palto Film Günleri, İletişim Bilimleri Fakültesi desteğiyle 1...

28 Şubat 28 Tanık yeniden raflarda

28 Şubat 1997 tarihindeki Milli Güvenlik Kurulu’nda alınan kararlarla okullarda ve iş ...

Depo Tiyatro Topluluğundan "Göçebe" oyunu

Anadolu Üniversitesi Tiyatro Kulübü çatısı altında yer alan Özdüş...

THM KOROSU’NDAN SEVGİLİLER GÜNÜ KONSERİ

Tepebaşı Belediyesi Türk Halk Müziği Korosu, Sevgililer Günü Konseri ile izle...

Başkan Hamid Yüzügüllü’den Festival Teşekkürü

10 Şubat Pazar Günü İlçemizde Gerçekleştirdiğimiz Meşhur Sivrihisar D&oum...

ERDEM KINAY VE MERVE ÖZBEY GELİYOR

Tepebaşı Belediyesi ve Vega Outlet tarafından 14 Şubat Sevgililer Günü dolayısıyla d&uu...

SİVRİHİSAR’DA SUCUK ŞÖLENİ: 5 Ton Sucuk İkram Edildi

Sivrihisar Belediyesi’nin düzenlediği Meşhur Dövme Sucuk Festivali renkli gö...

Geleneksel Türk Okçulğu Konferansı

ESKİŞEHİR’DE GELENEKSEL TÜRK OKÇULUĞU’nun dünü, bugünü...

“BİR’İZ EDEBİYAT ŞİİR” DİNLETİSİ DÜZENLENDİ

BİR’İZ EDEBİYAT; ŞİİR, KÜLTÜR ve SANAT ETKİNLİĞİ KAPSAMINDA EMİRDAĞ BELEDİYESİ Nİ...

Tepebaşından SEVGİLİLER GÜNÜ KONSERİ

Tepebaşı Belediyesi Türk Halk Müziği Korosu, Sevgililer Günü Konseri ile izle...

İlçelerin Tiyatro Keyfi Sürüyor

İlçe kırsalı başta olmak şehrin dört bir yanından Sultandere Sahnesi’ne gelen v...

 
 
En Çok Okunanlar
Eskişehir Apartlar Yurtlar
Eskişehir Apartlar Yurtlar
Eskişehir'i Sosyal Medyadan Takip Edin...

YAZARLAR
 
BATUHAN ÇİTEMEL
KURBAN BAYRAMINDA SAĞLIKLI BESLENMENİN PÜF NOKTALARI
 
Hüseyin DÜŞ
Bioenerji ile şifalan
 
Hüseyin GÜVEN
TÜKETİRKEN TÜKENENLER...
 
Konuk Yazar
Bi tarihte “AKP iktidarının projesini” alkışlarken biz!
 
Nevzat Laleli
MC HÜKÜMETLERİ DÖNEMİ
 
Özgür TIKIZ
Asfalt Parası Yasal Zorunluluksa, KANUNLARI MI ÇİĞNİYORSUNUZ?
 
 
 
 
 

 

 

Eskişehir Kültür Sanat
online ziyaretçi: 784
online üye: 0
 
Telif hakkı saklıdır © 2000-2019 Eskişehir Reklam
Eskişehirliyiz.biz Anasayfa | Giris Sayfan Yap | Sık kullanılanlara ekle| WebMaster Kodu | İletişim  
eskişehir

eskisehir@eskisehirreklam.com
 
eskişehir apartlar  eskişehir günlük kiralık