Okullarda Şiddet Önlenmesi İçin “Psikolojik Sağlamlık” Uyarısı: Güvenlik Kamera On Derece Yetersiz

• Şiddeti Estetikleştiren Rol Modeller Uyarısı: Önleme Çalışmaları Dijital Alanı da Kapsamalı

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okullarda şiddetin büyük ölçüde önlenebileceğini vurgulayarak güvenlik tedbirlerinin yanı sıra gençlerin psikolojik ihtiyaçlarının da gözetilmesi gerektiğini söyledi. Tarhan; aidiyet duygusu, erken uyarı işaretleri ve üç kademeli önleme modeliyle okul şiddetine karşı izlenmesi gereken haritayı açıkladı.

Okul Şiddetini Önlemede Güvenli İlişkiler ve Aidiyet Duygusu Hayati Önem Taşıyor

Okullarda artan şiddet vakaları ve disiplin sorunları üzerine değerlendirmelerde bulunan Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, kamera ve disiplin cezası gibi mekanik çözümlerin tek başına yeterli olmadığını belirtti. Gençlerin aidiyet, değerlilik ve anlam arayışındaki eksikliklerin yalnızlık, öfke ve umutsuzluğa zemin hazırladığını ifade eden Tarhan, "Bir genç 'kimse beni anlamıyor' diyorsa buna çok dikkat edilmeli" uyarısında bulundu.

Öğrencinin hayatında güvenebileceği bir öğretmen, okul psikolojik danışmanı veya ebeveynin varlığının koruyucu bir kalkan oluşturduğuna değinen Tarhan, şiddeti önleme çalışmalarının temelinde öğrencinin kurduğu nitelikli ilişkilerin yer aldığını kaydetti.

Şiddet Birden Bire Ortaya Çıkmıyor: Erken Uyarı İşaretlerine Dikkat

Şiddetin çoğu zaman öncesinde sinyaller veren bir süreç içinde tırmandığını belirten Prof. Dr. Tarhan, fark edilmesi gereken kritik davranış değişikliklerini sıraladı:

• Sosyal Geri Çekilme ve Yalnızlaşma: Çocuğun aniden sessizleşmesi veya görünmez olmaya çalışması.

• Tehdit Dili ve Yoğun Öfke: Çevresine yönelik saldırgan ifadeler kullanması ve öfke kontrol zorluğu.

• Planlama Davranışları: Şiddet eylemlerine ilişkin plan, kurgu veya hazırlık işaretleri.

Bu tür durumlarda "Bu çocuk neden alışılmışın dışında davranmaya başladı?" sorusunun vakit kaybetmeden sorulması gerektiği ifade edildi.

Okul Şiddetini Önlemede 3 Aşamalı Stratejik Yaklaşım

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okullarda uygulanması gereken şiddet önleme modelini üç ana kademede özetledi:

1. Birincil Önleme (Bütün Öğrenciler): Empati, duygu düzenleme, zorbalık karşıtı programlar ve sosyal-duygusal öğrenme odaklı okul iklimi oluşturulması.

2. İkincil Önleme (Risk Grubundaki Öğrenciler): Sessizleşen, yalnızlaşan veya depresyon belirtisi gösteren öğrencilerin rehberlik servislerince erken tespiti ve takibi.

3. Üçüncül Önleme (Kriz Müdahalesi): Yüksek riskli durumlarda tehdit değerlendirme ekiplerinin kurulması; aile, okul ve ruh sağlığı uzmanlarının ortak hareket etmesi.

Dijital Tehditler ve Estetikleştirilen Şiddet

Eğitim kurumlarındaki tedbirlerin yanı sıra dijital dünyanın da kapsama alınması gerektiğini vurgulayan Tarhan, ekran maruziyetinin yüzeysel ilişkilere yol açtığını ve sosyal medyada mafya lideri gibi sunulan bazı rol modellerin şiddeti estetikleştirdiğini söyledi. Önleme çalışmalarının okul sınırlarını aşarak gençlerin dijital yaşam alışkanlıklarını da kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğinin altı çizildi.

İlk adım, tüm öğrencilerin sosyal ve duygusal becerilerini geliştirmek

Okul şiddetini önlemede üç aşamalı bir yaklaşım öneren Prof. Dr. Tarhan, ilk aşamanın bütün öğrencileri kapsadığını ve okul iklimini dönüştürmeyi amaçladığını belirtti.

Birincil önleme kapsamında sosyal-duygusal öğrenme, empati eğitimi, zorbalık karşıtı programlar ve duygu düzenleme becerilerinin öne çıktığını ifade eden Prof. Dr. Tarhan, öğrencilerin duygularını tanımasının ve dürtülerini yönetebilmesinin önemine dikkat çekti.

Üsküdar Üniversitesi tarafından beş yıllık çalışmayla hazırlanan “Mutluluk Bilimi ve Değerler” isimli yardımcı ders kitabının da rehberlik programlarında kullanılabileceğini söyledi.

Sessizleşen ve yalnızlaşan öğrencinin yaşadıkları anlaşılmalı

İkinci aşamanın, desteğe ihtiyaç duyan öğrencilerin erken fark edilmesini kapsadığını belirten Prof. Dr. Tarhan, davranış değişikliklerinin nedenlerinin araştırılması gerektiğini vurguladı.

Prof. Dr. Tarhan, “Bu çocuk neden sessizleşti, neden görünmez oldu ya da neden alışılmışın dışında davranmaya başladı?” sorularının erken müdahale açısından yol gösterici olduğunu ifade etti.

Yalnızlaşan öğrencilerin fark edilmesi, depresyon belirtilerinin izlenmesi ve okul psikolojik danışmanlığının etkin kullanılması gerektiğini dile getiren Prof. Dr. Tarhan, sorunlar derinleşmeden destek sağlanmasının önemine işaret etti.

Yüksek risk durumlarında ortak hareket edilmeli

Üçüncül önlemenin ise yüksek risk durumlarında kriz müdahalesini içerdiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, tehdit değerlendirme ekiplerinin kurulması gerektiğini söyledi.

Bu aşamada aile, okul ve ruh sağlığı uzmanlarının birlikte hareket etmesinin önemine dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, gerektiğinde güvenlik önlemlerinin de devreye alınması gerektiğini ifade etti. Tarhan, önleme ve müdahale sürecinin farklı birimlerin koordinasyonuyla yürütülmesini önerdi.

Psikolojik sağlamlık çalışmaları okul yaşamının parçası olmalı

ABD’deki okullarda yürütülen çalışmalara da değinen Prof. Dr. Tarhan, bilinçli farkındalık ve sosyal-duygusal öğrenme programları kapsamında öğrencilerin psikolojik sağlamlığını destekleyen uygulamalar yapıldığını belirtti.

Bu çalışmalarda empati, anlam, amaç, paylaşımcılık, minnettarlık ve dürtü kontrolü gibi alanlara odaklanıldığını ifade eden Prof. Dr. Tarhan, şiddeti önlemede öğrencilerin duygusal becerilerini güçlendiren eğitimlerin önemini vurguladı.

Önleme çalışmaları dijital yaşamı da kapsamalı

Gençlerin dijital ortamda karşılaştıkları içeriklerin ve rol modellerin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, yoğun ekran maruziyetinin sosyal izolasyona ve yüzeysel ilişkilere yol açabildiğini söyledi.

Mafya lideri gibi sunulan bazı rol modellerin şiddeti estetikleştirdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Tarhan, “Bu nedenle modern önleme çalışmaları sadece okul içinde değil, dijital yaşamı da kapsamalı.” diyerek sözlerini tamamladı.