Ülkemizde saat kulelerinin görülmeye başlandığı tarih, Osmanlı dönemine kadar uzanır. 16. yüzyılın sonlarında gündelik hayata giren saat kuleleri, 18 ve 19. yüzyıllarda kent ve kasabalarda giderek artan sayıda boy göstermeye başlar. Sultan II. Abdülhamit devrinde daha çok yaygınlaşmış. Kendine bağlı sancak ve vilayetlerde saat kulelerinin yapılmasını istemiştir.
Saat kulelerine bulundukları yer itibariyle bakarsak; meydanlarda, yapının üzerinde ve tepelerde kuleler olmak üzere üç değişik gruba ayırabiliriz.
—İzmir Kayseri gibi illerde meydanlarda,
—Adana, Antalya ve Erzurum’da yapının üzerinde,
—Bilecik, Kastamonu ve Sivrihisar’da ise tepelere konuşlandırılmıştır.
Şehre hakim kayalık bir tepe üzerinde bulunan Sivrihisar Saat Kulesi Kaymakam Mahmut Bey ile Belediye Reisi Yüzügüllü Hacı Mehmet Efendi tarafından yaptırılmıştır.
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Kültür Merkezi yayını sayı 85. Doç. Dr. Hakkı Acun'un “Anadolu Saat Kuleleri” adlı kitabı Sayfa 34-35 de belirtiği gibi 1902–1903 tarihli Ankara Salnamesinde Saat Kulesinin l316’da (l898-1899) yapıldığı, saatinin de Avrupa’dan getirildiğini görmekteyiz.
Saat Kulesi kare prizma gövdeli olup, l2 m. yüksekliğindedir. Kuleye arka taraftaki sekiz basamaklı bir merdiven ile çıkılmaktadır. Üzerinde demir parmaklıklı bir de şerefesi bulunmaktadır. Bunun üzeri kubbe ile örtülüdür. Saat kadranı şehre hakim yere konulmuştur. Saat Kulesinin üzerine büyük boyda Atatürk resmi önüne ise Türk bayrağı levhası yerleştirilmiştir.
Türkiye’de çoğu ilçeye nasip olmayan birçok değer gibi Sivrihisar’ın “Saat Kulesi” de ender kültür varlıkları arasında bize atalarımızdan kalan mirastır. Bunu korumak tanıtmak ve iç turizmin hizmetine sunmak için bazı düşüncelerim var. Bunlar;
—Saat kulemiz şehre çok yakın olmasına rağmen bir o kadarda uzaktır. Nedeni ise çıkış noktalarının çok sarp ve zorlu oluşudur. Bunun için kulemize çıkan yolu Polatlı “Şehitler Abidesi”ne çıkış yolu gibi dönerek ve merdiven sistemiyle yapılıp çıkış kolaylaştırılmalıdır.
—Ziyaretçilerimize kulemizi sadece saat kulesi görüntüsünden çıkararak şehir izleme tepesi olarak ta kullanabiliriz. Saatin olduğu yeri gerekli düzenlemeler yapılarak kafeterya ve seyir tepesi haline getirip izlerken çaylarını ve kahvelerini yudumlayacak mekânlar yapmalıyız.
—En az üç tarafından görünen kısımlarına saatler takılarak saatin daha çok kişiye görsel hizmet yapmasını sağlamalıyız. Çıkış yolundaki güvenlik ve çevre düzenlemesi yapılıp gecede spotlarla ışıklandırılarak çok gerilerden görülen, cazibe merkezi haline gelen bir nokta olarak yeniden düzenlenmelidir.
—SAAT KULE’miz restore edilip tarihi eser statüsü kazandırarak korunmalıdır.
Saat Kulesi'nin bakımını Değerli büyüğümüz Süleyman Özenç yapıyor. Süleyman usta 60 yıl aralıksız ve karşılık beklemeden saatin bakımını yapmayı sürdürdü. Saatçi Süleyman Usta, 5 günde bir saati kuruyor. Ayrıca meydana gelen arızaları da tamir ediyor.
Vazgeçilmez bir ihtiyaca dönüşen “saat kavramı” insanı zamanın peşinden koşarak mekanik bir varlık haline getirdi. Bizim zamana hükmetmemizi unuturdu. Unutulan bir diğer özellikte SİVRİHİSAR… Bizleri unutanları ve uyutanları biliyoruz. Uyumadığımızı ve unutmadığımızı geçici ve zaman kazandırıcı oyalamalardan kurtularak Sivrihisar’ı şaha kaldırmalıyız. Bu duygularla “Sivrihisar sevdalılarını” saygıyla selamlar, işlerinde kolaylıklar dilerim.
SAYGILARIMLA Necmi GÜNAY
05072183066
