Bir garabet referandumda “evet” ya da “hayır” demeye zorlanıyoruz.

Referandum’a gitmeyenler için ne tür ceza var, henüz belli değil.

Maliye Bakanlığının görüşü sorulmuş.

Bakanın cevabı ise ilginç, “para gelecek yere, hayır demeyiz biz”

Varsayalım ki on yedi milyon lira cezası var; bu parayı gözden çıkaracak kadar zengin olanlar, referandumun bir garabet olduğuna inananlar, oy kullanmamak gibi bir demokratik hakkı kullanabilecekler.

Referandumun bir çok maddesi var.

Örneğin, bir vatandaş, milletvekillerini dört yılda bir seçilmesine evet, cumhurbaşkanı adaylarını yirmişer yirmişer belirleyen milletvekillerinin, daha açık bir ifadeyle parti liderlerinin belirlemesine hayır diyorsa nasıl oy kullanacak?

Cumhurbaşkanı adayları vatandaşın karşısına çıktığında, vatandaşa ne vaat edip oy talep edecekler?

Halkın karşısında bir cumhurbaşkanı adayı hükümetin noteri gibi çalışacağım, her önüme gelene imzayı basacağım mı diyecektir?

Yoksa, yol, su, elektrik, iş, aş mı vaat edecektir?

Bu referandumda farzı mahal yüzde ellibir katılımla, yüzde ellibir  “evet”le cumhur, başkanını seçsin çıkarsa bu nasıl yorumlanacak?

Böylesi bir durumda Cumhurbaşkanlarını sahiden halk mı seçmiş olacak?

Yetkileri kısıtlanmış, halkın oyuna başvurulan bir cumhurbaşkanlığı seçimi bir garabettir.

Halkın seçtiği cumhurbaşkanı, haklı olarak yetkilerinin genişletilmesini isteyecektir.

Yetkilerin daha da genişlemesi ise rejim değişikliği, başkanlık sistemi demektir.

Kaldı ki cumhurbaşkanlığı seçimi bu gün için bir ihtiyaç ta değildir.

Öte yandan cumhurbaşkanını yine de halk seçmeyecek, millet yanıltılıyor.

Milletvekillerini halk mı seçiyor?

Bunun adı; Türkçesi; millet dalkavuklukçuluğudur, iş götürülüyor.

Karar yeter sayısı değişecek; 367 sayısı çoktur karar alamıyoruz diyorlar.

Kararları kolay kılmalıyız, hizmetinin önünü açmalıyız mantığıyla hareket etmiştir tüm diktatörler.

Kararlar tartışa tartışa alınır, zorluğu olması demokrasinin gücünü gösterir.

550 milletvekilinin işi ne?

Mecliste genel kurula katılmak değil mi?

Yüz seksen küsür vekilin görüntü vermesiyle, on, on beşinin parmağıyla kabul edilen yasalarla bu ülke idare edilebilir mi? Edilmesi kolay olurda huzur, adalet, hakkaniyet olur mu?

Demokrasi, karar almayı kolay kılarak işlemez.

Genel başkanların kararları, vekillerin parmaklarıyla rakamlaşırsa, parmaklar vekilin iradesine mi, genel başkanının ifadesine mi tabi olduğu artık sorgulanıyorsa demokrasiden söz edilebilir mi?

Cumhurbaşkanlığı seçimleri zor seçimlerdir. Zorluk, rejim savunucuları ile rejim karşıtlarının mücadelesinden ileri gelir. Sonunda bir şekilde uzlaşılır.

Ne yazık ki bu göstermelik, halka seçtirmek fantezisiyle tartışmayı halka yaymak, halkı kamplara ayırmak gibi bir yaman tehlikeyi de bu referandum bünyesinde barındırmaktadır.

Tartışmaya halkı çekerek, yetkileri daraltılmış bir cumhurbaşkanı, yetkileri geniş bir başbakanla geçinebilir mi?

Meclis iradesiyle seçildikleri halde Özal’la Akbulut, Demirelle Çiller geçinebildi mi?

Halkın kaç sene sonra seçeceği belli olmayan cumhurbaşkanı için bu telaş niye?

Gül’ü meclis seçmedi mi?

Tepki referandumuydu.

Tepkiyi sürdürmeye devam, çünkü iyi bir propaganda malzemesi. Halk dalkavukluğu.

Gül’ün seçilmesi için ortaya atılan bu anayasa paketi referandumu, son dakikada değişikliğe uğradı.

Gümrüklerde Gül”den daha iyi birini seçmek isteyen bir kısım vatandaş, sırf bunun için evet demişse, son dakikada kaldırılan 18 ve 19. maddeler nedeniyle bu vatandaş şaşırtılmış olmayacak mı?

Gül şimdi iki defa seçilme hakkına sahip mi?

Cumhurbaşkanı seçimi yedi sene sonra mı?

Referandum’da oy kullanacak vatandaş neye oy verdiğini ne kadar biliyor?

Evet mi? Hayır mı?

Anaya referandum paketinin maddelerini bilenlerden bir kısmına evet, bir kısmına hayır diyenler nasıl oy kullanacaklar?

Belli değil?

Bu referanduma, bu bir garabettir diyenlerden, referandum hakkında hiç bilgisi olmayanlardan, işaret parmağından damgalanmak istemeyenlerden, cezayı göze alacak kadar zengin olanlardan bir hayli katılmayan olacak gibi görünüyor.

Katılmamakta demokratik bir tercihtir; ama cezası var gibi görünüyor.

Deniyor ki bu bir garabet referandum.

İster gitmeyin, isterseniz hayır deyin…

Aziz Nesin’in yüzdesinin gerilediğini göstermesi bakımından bir faydası da olabilir bu referandumun.

Mahir Öztürk