Öyle bir dünya ki piyasalar her şeyden önemli.

Japon piyasası, Çin piyasası, Amerikan piyasaları…

Varsa yoksa Amerikan piyasaları; indeksler, göstergeler, beklentiler, istatistikler, grafikler…

Biri iner, biri çıkar.

Piyasa verileri ülkelerin gündeminde her zaman en başköşeye oturandır.

Ekranların, reklâmlardan sonra en fazla zaman ayırdığı, piyasa muhabbetleriyle ilgili olan kuşaktır.

Piyasalar şöyle tepki verdi, böyle algıladı, hoşlanmadı vesaire.

Piyasalar; dünyanın en büyük sermayelerinin koşu alanı,  fiyatların, faizlerin, paraların değerlerinin anlık belirlendiği savaş meydanları.

Gücü gücüne yetene muharebeler.

Küresel ekonomi ve serbest rekabet diye sunulmaktadır.

İstediklerinde, ülke ekonomilerini alt üst eden; dünya devleri şirketlerin sadece karlılıklarını artırmakla kalmayıp artık kendilerine egemenlik alanları da açan bir mekanizmadır.

Finansal piyasalar dünyayı çalkalamaktadır.

Sınırsız paralarıyla, icabında ülkelere borç vermekte, kaynak aktarmakta ve de o ülkelerde kalkınma varmışçasına göz boyanmaktadır.

Sınırsız paralarıyla, paranın baronları, kimi ülkelerde siyasal buhranlar, iktidar değişiklikleri, dayatma reformlar yaptırmaktadır, Bunlar, kendilerine dünyaya yeniden şekillendirme görevi vermiş, görünmez aktörlerdir.

Oyun alanları da piyasalar.

Piyasa yorumcuları son günlerde karamsar ifadelerde bulunuyor.

“Finansal piyasalarda kriz var. Boyutu belli değil.”

Devletlere şeffaflığı ısrarla tavsiye eden piyasaların kendisi şeffaf değil!

Bir tuhaf ilişkiler yumağı.

Yorumcular zaman zaman, “gizlenmeye çalışılan zarar rakamları tahminlerin de ötesinde” olduğunu dile getiriyorlar

“Amerikan piyasaları bizi de etkiliyor” deniyor.

Olur mu? Etkileme ne kelime? Amerika piyasası eşittir bizdeki piyasa. İnerse iniyor, çıkarsa çıkıyor.

Petrol piyasası çıldırmış!

Altına hücum var!

Amerika debeleniyor!

Trilyon dolara varan açık, trilyon dolar Irak masrafları.

Amerika’da faizler yükseltildi, yükseltildi, yükseltildi, şimdi düşürülüyor, düşürülüyor…

Amerika, piyasalara istikrarı getiremiyor. 

Türkiye’nin işi zor; ya borsa düşerse...

Borsada işlem hacmi düşüyor. Satış eğilimi henüz yok, % 70 yabancılarda, yabancılar borsayı düşürmezler lafları dönüyor. İyi de satışa geçtikleri an borsadaki varlık yüzdelerinde zaten düşüş olacaktır. O zaman borsa tepetaklak olmuş demektir. O zaman yabancıların elinde % 50 var, risk var mı denecektir. Borsada olanlar için işte o zaman iş işten geçmiş olmayacak mıdır?

Türkiye, dünya piyasalarıyla bütünleşmiş… Bir başka deyişle piyasa tekellerinin takdirine, keyfine amade…

Borsa Türkiye’deki gelişmelerle, olup bitenlerle ilgisini kesmiş gibi.

Cari açık hiç önemli değil, satarak açık karşılanıyor nasılsa. Ne yazık ki sürdürülebilir bir durum farz ediliyor bu.

O yüzden borsa keyifli.

Cari açık arttıkça, borçlanma ihtiyacı da artıyor, bağımlılıkta. Cari açık arttıkça finansal güç daha fazla kaynak sağlıyor, böylece dünyanın en yüksek gerçek faizinden daha fazla yararlanıyor.

Ahh! Bir de şu Amerika’da durgunluk olmasa.

Şirketler Amerika’da, azalan kar veya zararla sıkıntıda.

Bütçe açığı olan Amerika, Irak’ta yarattığı bataklıktan çıkamıyor. Giderleri artan Amerika’nın şirket zararları nedeniyle gelirlerinde de azalma olacağı görülüyor.

Piyasalar karamsar.

Başkalarının cari açıklarıyla, yüksek faizleriyle, faiz dışı fazlalarıyla gürbüzleşen devletler, sıkıntıda.

Piyasalar alt üst olmaz diyorlar.

Amerika petrol stoklamış, stokladığı petrol Amerika’yı kurtaracak deniyor

Japon Yeninin değerinin artmamsı lazım deniyor.

Artarsa kötü.

AKP iktidarında son Eylül rakamları itibariyle 95 milyar dolarlık iç borç, olmuş 213 milyar dolar. 57 milyar dolarlık dış borçta 69 milyar dolara çıkmış

RTE, “Borç yiğidin kamçısıdır” demiş.

Gelmiş geçmiş hükümetler içinde rekor AKP hükümetinde.

Türkiye’nin borcu, faiz dışı fazlası, dünyanın en yüksek faizi ödemesi Amerika’nın dişinin kovuğuna yetmiyor.

Şu Çin, Japonya, Hindistan, Rusya, İran hem piyasaları hem Amerika’yı geriyor.

Piyasa oyunları, bir bilmece.

Mahir Öztürk