Bozkır Kültüründen İznik ve Kütahya’ya Türk Çini Sanatı - Eskişehir Haber

Eskişehir

Bozkır Kültüründen İznik ve Kütahya’ya Türk Çini Sanatı

Bozkır Kültüründen İznik ve Kütahya’ya Türk Çini Sanatı
Yayınlama: 22 Kasım 2026 Pazar
A+
A-

Eskişehir Türk Ocağı tarafından düzenlenen Perşembe Sohbetleri kapsamında, Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Çini Sanatkârı Uzm. Mehtap Araz, “Türklerin Sanat Anlayışı ve Felsefesinin Türk Çini Sanatına Yansıması” başlıklı konferans verdi. Bozkır kültüründen Anadolu Selçuklu ve Osmanlı’ya uzanan estetik birikimi değerlendiren Araz, Türk çinisinin yalnızca dekoratif bir unsur değil, Türk medeniyet tasavvurunun toprağa ve ateşe mühürlenmiş felsefi bir ifadesi olduğunu vurguladı.

TÜRK ÇİNİ SANATININ FELSEFESİ ESKİŞEHİR TÜRK OCAĞI’NDA ELE ALINDI

Eskişehir Türk Ocağı tarafından geleneksel olarak düzenlenen Perşembe Sohbetleri kapsamında, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Çini Sanatkârı Uzm. Mehtap Araz konuk oldu. “Türklerin Sanat Anlayışı ve Felsefesinin Türk Çini Sanatına Yansıması” başlıklı konferansta Araz, Türk sanatının tarihsel köklerinden günümüzdeki sorunlarına kadar geniş bir perspektif sundu.

Bozkır kültüründen İslamiyet’in kabulüne, Avrasya üslubundan Anadolu’nun yerli mirasına uzanan süreçte Türklerin dünyayı algılayış biçiminin sanata yansıdığını belirten Mehtap Araz, göçebe yaşantının dinamizmi ve hayvan üslubunun Kavimler Göçü ile dünya sanatına aktarıldığını, İslamiyet’in benimsenmesiyle birlikte ise bu birikimin tasavvufi ve kozmik bir boyut kazandığını ifade etti.

UYGURLARDAN OSMANLI’YA KOZMOLOJİK ESTETİK VE KRİSTAL SİMETRİ

Uygurlara ait Karahoça buluntularından başlayarak Karahanlılar, Anadolu Selçukluları ve Osmanlı dönemlerinde mimariyle bütünleşen çini sanatının teknik ve felsefi derinliğine değinen Uzm. Mehtap Araz, şu değerlendirmelerde bulundu:

  • Doğal Kristal Yapılarla Örtüşen Simetri: Azerbaycanlı kristalografi bilgini Prof. Dr. Hudu Memmedov’un çalışmalarına atıfta bulunan Araz, Türk sanatındaki geometrik ve bitkisel motiflerin çizim mantığının doğal kristal yapılardaki simetri kanunlarıyla birebir örtüştüğünü aktardı. Motiflerin arka plansız, sonsuzluk ve simetri hissi veren kurgusunun, Türk aklının evreni bir bütün ve düzen (kozmos) olarak okuma biçimini temsil ettiğini söyledi.

  • Teknik ve Manevi Dil: Minai, lüster, renkli sır ve sıraltı teknikleriyle gelişen çini sanatının Konya (Kubad Abad), Bursa (Yeşil Cami), İznik ve Kütahya ekseninde zirveye ulaştığını kaydeden Araz; hatai, penç, rumi ve lale gibi motiflerle manevi bir dil inşa edildiğini vurguladı.

“SERİ ÜRETİM VE ORİJİNALLİK İKİLEMİYLE KARŞI KARŞIYAYIZ”

Usta-çırak ilişkisiyle nesilden nesile aktarılan bu köklü zanaatın günümüzde akademileşme süreçleri, sanatsal eğitimdeki kurumsal sorunlar ile seri üretim ve orijinallik ikilemleriyle karşı karşıya olduğuna dikkat çeken Araz, sözlerini şöyle tamamladı:

"Sonuç olarak Türk çini sanatı; sadece dekoratif bir kaplama unsuru değil, Türk medeniyet tasavvurunun, kozmolojisinin ve estetik aklının toprağa ve ateşe mühürlenmiş felsefi bir ifadesidir."

Katılımcıların yoğun ilgi gösterdiği konferans, dinleyicilerden gelen soruların yanıtlanmasının ardından Eskişehir Türk Ocağı Başkanı Prof. Dr. Nedim Ünal’ın Uzm. Mehtap Araz’a şükran beratı takdim etmesiyle sona erdi.



Gönderen: haber



Bir Yorum Yazın
Bu habere yorumlar